Το βελονάκι μπορεί στην αρχή να μοιάζει δύσκολο, όμως σχεδόν όλα τα σχέδια βασίζονται σε λίγες βασικές πλέξεις. Μόλις μάθεις την αρχική θηλιά, την αλυσίδα, το βουβό γαϊτανάκι, το άριχτο, το μισό ποδαράκι και το ποδαράκι, θα μπορείς να δημιουργήσεις πολλά διαφορετικά projects.

Με αυτές τις τεχνικές μπορείς να φτιάξεις σουβέρ, κασκόλ, granny squares, μικρές τσάντες, κουβέρτες, διακοσμητικά, λουλούδια και απλά amigurumi. Το πιο σημαντικό είναι να μάθεις σωστά κάθε πλέξη ξεχωριστά και να μην προσπαθήσεις να τα κάνεις όλα μαζί.

Στον οδηγό που ακολουθεί θα δούμε τις βασικές πλέξεις με απλή γλώσσα, μαζί με τις αγγλικές ονομασίες και τις συντομογραφίες που χρησιμοποιούνται στα περισσότερα πατρόν.

Σημείωση: Οι αγγλικές συντομογραφίες του άρθρου ακολουθούν την αμερικανική ορολογία, δηλαδή US crochet terms.

Τι χρειάζεσαι για να ξεκινήσεις

Για την πρώτη σου εξάσκηση θα χρειαστείς:

• ένα εργονομικό βελονάκι 4 ή 5 mm,
• μεσαίου πάχους νήμα,
• ψαλίδι,
• βελόνα ραψίματος για νήματα,
• έναν ή δύο μαρκαδόρους πόντων.

Προτίμησε νήμα σε ανοιχτή, μονόχρωμη απόχρωση. Το μπεζ, το εκρού, το απαλό ροζ, το γαλάζιο ή το λιλά θα σε βοηθήσουν να βλέπεις καθαρά τις θηλιές.

Απόφυγε στην αρχή τα πολύ σκούρα, χνουδωτά ή πολύχρωμα νήματα, γιατί δυσκολεύουν την αναγνώριση των πόντων.

1. Αρχική θηλιά – Slip knot

Η αρχική θηλιά είναι το πρώτο βήμα σχεδόν σε κάθε project με βελονάκι. Δεν θεωρείται κανονικός πόντος, αλλά είναι ο κόμπος που κρατά το νήμα πάνω στο βελονάκι.

Στα αγγλικά λέγεται:

Slip knot

Πώς γίνεται

Δημιούργησε έναν μικρό κύκλο με το νήμα. Πέρασε ένα τμήμα του νήματος μέσα από τον κύκλο ώστε να σχηματιστεί νέα θηλιά. Τοποθέτησε τη θηλιά πάνω στο βελονάκι και τράβηξε απαλά τις άκρες.

Η θηλιά πρέπει να κινείται εύκολα πάνω στο βελονάκι. Δεν πρέπει να είναι υπερβολικά σφιχτή, γιατί θα δυσκολευτείς να κάνεις την πρώτη αλυσίδα.

Τι να προσέξεις

Η αρχική θηλιά πρέπει να εφαρμόζει γύρω από τον κορμό του βελονακίου και όχι να σφίγγει μόνο στην άκρη του.

2. Αλυσίδα – Chain – ch

Η αλυσίδα είναι η βάση πολλών πλεκτών. Χρησιμοποιείται για να ξεκινήσουμε ένα ίσιο project, για να δημιουργήσουμε ύψος στην αρχή μιας σειράς ή για να σχηματίσουμε κενά και διακοσμητικά σχέδια.

Η αγγλική ονομασία είναι:

Chain

Η συντομογραφία είναι:

ch

Πώς γίνεται η αλυσίδα

Κράτησε το βελονάκι με την αρχική θηλιά πάνω του. Πέρασε το νήμα πάνω από το βελονάκι και τράβηξέ το μέσα από τη θηλιά.

Η νέα θηλιά που σχηματίζεται πάνω στο βελονάκι δεν μετρά ως ολοκληρωμένη αλυσίδα. Η αλυσίδα είναι το μικρό σχήμα που μένει κάτω από το βελονάκι.

Επανάλαβε την κίνηση μέχρι να έχεις τον αριθμό αλυσίδων που ζητά το πατρόν.

Πώς μετράμε τις αλυσίδες

Κάθε αλυσίδα μοιάζει με ένα μικρό γράμμα «V». Μετράμε τα V από την πρώτη ολοκληρωμένη αλυσίδα μέχρι την τελευταία.

Δεν μετράμε:

• την αρχική θηλιά,
• τη θηλιά που βρίσκεται πάνω στο βελονάκι.

Συχνό λάθος

Οι αρχάριοι συχνά κάνουν την αλυσίδα πολύ σφιχτή. Προσπάθησε να κρατάς σταθερή αλλά χαλαρή ένταση, ώστε αργότερα να μπορείς να περάσεις εύκολα το βελονάκι μέσα από τις αλυσίδες.

3. Βουβό γαϊτανάκι – Slip stitch – sl st

Το βουβό γαϊτανάκι είναι η χαμηλότερη πλέξη στο βελονάκι. Δεν δημιουργεί σχεδόν καθόλου ύψος και χρησιμοποιείται κυρίως για ενώσεις και τελειώματα.

Η αγγλική ονομασία είναι:

Slip stitch

Η συντομογραφία είναι:

sl st

Πού χρησιμοποιείται

Το βουβό γαϊτανάκι χρησιμοποιείται για:

• να ενώσουμε την αρχή και το τέλος ενός γύρου,
• να μετακινηθούμε σε άλλο σημείο του πλεκτού,
• να ενώσουμε δύο κομμάτια,
• να δημιουργήσουμε διακοσμητική γραμμή,
• να ολοκληρώσουμε μια άκρη.

Πώς γίνεται

Πέρασε το βελονάκι μέσα στον πόντο που ζητά το πατρόν. Πιάσε το νήμα και τράβηξέ το ταυτόχρονα μέσα από τον πόντο και μέσα από τη θηλιά που βρίσκεται ήδη πάνω στο βελονάκι.

Στο τέλος παραμένει μία θηλιά πάνω στο βελονάκι.

Τι να προσέξεις

Μην κάνεις το βουβό γαϊτανάκι πολύ σφιχτό. Αν το σφίξεις υπερβολικά, η επόμενη σειρά ή ο επόμενος γύρος θα είναι δύσκολος.

4. Άριχτο γαϊτανάκι – Single crochet – sc

Το άριχτο γαϊτανάκι είναι μία από τις σημαντικότερες πλέξεις για αρχάριους. Δημιουργεί χαμηλό, πυκνό και σταθερό ύφασμα.

Η αγγλική ονομασία σε US terms είναι:

Single crochet

Η συντομογραφία είναι:

sc

Πού χρησιμοποιείται

Το άριχτο είναι ιδανικό για:

• amigurumi,
• τσάντες,
• σουβέρ,
• πανάκια,
• θήκες,
• καλάθια,
• σταθερές μπορντούρες.

Πώς γίνεται

Πέρασε το βελονάκι μέσα στον επόμενο πόντο.

Πιάσε το νήμα και τράβηξέ το μέσα από τον πόντο. Τώρα έχεις δύο θηλιές πάνω στο βελονάκι.

Πιάσε ξανά το νήμα και πέρασέ το μέσα και από τις δύο θηλιές.

Στο τέλος παραμένει μία θηλιά πάνω στο βελονάκι.

Με απλά λόγια

Η σειρά των κινήσεων είναι:

1. Μπαίνω στον πόντο.
2. Τραβάω νήμα.
3. Έχω δύο θηλιές.
4. Περνάω το νήμα μέσα και από τις δύο.

Συχνό λάθος

Ο πρώτος και ο τελευταίος πόντος μιας σειράς μπορεί να είναι δύσκολο να εντοπιστούν. Αν τους παραλείψεις, το πλεκτό θα αρχίσει να στενεύει.

Τοποθέτησε έναν μαρκαδόρο στον πρώτο πόντο κάθε σειράς μέχρι να αποκτήσεις περισσότερη εμπειρία.

5. Μισό ποδαράκι – Half double crochet – hdc

Το μισό ποδαράκι είναι πιο ψηλό από το άριχτο και πιο χαμηλό από το ποδαράκι. Δημιουργεί μαλακό και σχετικά πυκνό ύφασμα και πλέκεται γρήγορα.

Η αγγλική ονομασία σε US terms είναι:

Half double crochet

Η συντομογραφία είναι:

hdc

Πού χρησιμοποιείται

Το μισό ποδαράκι είναι κατάλληλο για:

• κασκόλ,
• σκουφάκια,
• κορδέλες,
• κουβέρτες,
• τσάντες,
• ζακέτες,
• απλά ρούχα.

Πώς γίνεται

Πέρασε το νήμα πάνω από το βελονάκι.

Βάλε το βελονάκι στον επόμενο πόντο.

Πιάσε το νήμα και τράβηξέ το μέσα από τον πόντο. Τώρα έχεις τρεις θηλιές πάνω στο βελονάκι.

Πιάσε ξανά το νήμα και πέρασέ το μέσα και από τις τρεις θηλιές μαζί.

Με απλά λόγια

1. Νήμα πάνω από το βελονάκι.
2. Μπαίνω στον πόντο.
3. Τραβάω νήμα.
4. Έχω τρεις θηλιές.
5. Περνάω το νήμα και από τις τρεις.

Τι αποτέλεσμα δίνει

Το μισό ποδαράκι έχει ωραία ανάγλυφη υφή και δίνει μεγαλύτερο ύψος ανά σειρά από το άριχτο. Έτσι το project προχωρά πιο γρήγορα.

6. Ποδαράκι – Double crochet – dc

Το ποδαράκι είναι από τις πιο γνωστές και χρήσιμες πλέξεις. Είναι ψηλότερο από το μισό ποδαράκι και δημιουργεί πιο μαλακό και αέρινο ύφασμα.

Η αγγλική ονομασία σε US terms είναι:

Double crochet

Η συντομογραφία είναι:

dc

Πού χρησιμοποιείται

Το ποδαράκι χρησιμοποιείται πολύ σε:

• granny squares,
• κουβέρτες,
• σάλια,
• καλοκαιρινά tops,
• ζακέτες,
• τσάντες,
• διακοσμητικά μοτίβα.

Πώς γίνεται

Πέρασε το νήμα πάνω από το βελονάκι.

Βάλε το βελονάκι μέσα στον επόμενο πόντο.

Πιάσε το νήμα και τράβηξέ το μέσα από τον πόντο. Τώρα έχεις τρεις θηλιές πάνω στο βελονάκι.

Πιάσε ξανά το νήμα και πέρασέ το μέσα από τις πρώτες δύο θηλιές. Τώρα μένουν δύο θηλιές.

Πιάσε ξανά το νήμα και πέρασέ το μέσα και από τις τελευταίες δύο θηλιές.

Με απλά λόγια

1. Νήμα πάνω από το βελονάκι.
2. Μπαίνω στον πόντο.
3. Τραβάω νήμα.
4. Περνάω μέσα από δύο θηλιές.
5. Περνάω μέσα από τις επόμενες δύο.

Τι να προσέξεις

Μην τραβάς υπερβολικά τις θηλιές. Προσπάθησε όλοι οι πόντοι να έχουν περίπου το ίδιο ύψος.

7. Διπλό ποδαράκι – Treble crochet – tr

Το διπλό ποδαράκι είναι ακόμα ψηλότερο από το ποδαράκι. Δημιουργεί πιο ανοιχτό και αέρινο αποτέλεσμα.

Η αγγλική ονομασία σε US terms είναι:

Treble crochet

Η συντομογραφία είναι:

tr

Πού χρησιμοποιείται

Το διπλό ποδαράκι συναντάται σε:

• δαντελωτά σχέδια,
• ανοιχτές πλέξεις,
• σάλια,
• διακοσμητικά μοτίβα,
• καλοκαιρινά ρούχα.

Πώς γίνεται

Πέρασε το νήμα δύο φορές πάνω από το βελονάκι.

Βάλε το βελονάκι μέσα στον πόντο.

Πιάσε το νήμα και τράβηξέ το μέσα από τον πόντο. Θα έχεις τέσσερις θηλιές.

Πέρασε το νήμα μέσα από δύο θηλιές κάθε φορά, μέχρι να μείνει μόνο μία.

Σειρά κινήσεων

1. Δύο φορές νήμα πάνω από το βελονάκι.
2. Μπαίνω στον πόντο.
3. Τραβάω νήμα.
4. Περνάω από δύο θηλιές.
5. Ξανά από δύο.
6. Ξανά από δύο.

8. Αύξηση – Increase – inc

Η αύξηση προσθέτει πόντους και κάνει το πλεκτό να φαρδαίνει.

Η αγγλική ονομασία είναι:

Increase

Η συντομογραφία είναι:

inc

Πώς γίνεται

Συνήθως κάνουμε δύο ίδιους πόντους μέσα στον ίδιο πόντο της προηγούμενης σειράς.

Για παράδειγμα, αν το project δουλεύεται με άριχτο:

inc σημαίνει ότι κάνουμε δύο άριχτα μέσα στον ίδιο πόντο.

Αν δουλεύεται με ποδαράκι, μπορεί να σημαίνει δύο ποδαράκια στον ίδιο πόντο.

Πού χρησιμοποιείται

Οι αυξήσεις χρησιμοποιούνται σε:

• κυκλικά σουβέρ,
• σκουφάκια,
• amigurumi,
• τσάντες,
• μανίκια,
• σάλια,
• λαιμούς και ώμους.

Τι να προσέξεις

Ακολούθησε ακριβώς τις θέσεις των αυξήσεων που δίνει το πατρόν. Αν κάνεις πολλές ή λίγες, το σχήμα μπορεί να κυματίζει ή να γυρίζει προς τα μέσα.

9. Μείωση – Decrease – dec

Η μείωση αφαιρεί πόντους και κάνει το πλεκτό να στενεύει.

Η αγγλική ονομασία είναι:

Decrease

Η συντομογραφία είναι:

dec

Πώς λειτουργεί

Στη μείωση ενώνουμε δύο πόντους και τους μετατρέπουμε σε έναν.

Στο άριχτο, για παράδειγμα:

1. Μπαίνεις στον πρώτο πόντο και τραβάς νήμα.
2. Μπαίνεις στον δεύτερο πόντο και τραβάς νήμα.
3. Έχεις τρεις θηλιές.
4. Περνάς το νήμα και από τις τρεις μαζί.

Έτσι δύο πόντοι γίνονται ένας.

Πού χρησιμοποιείται

Οι μειώσεις είναι απαραίτητες σε:

• amigurumi,
• σκουφάκια,
• μανίκια,
• λαιμούς,
• τσάντες,
• πλεκτά που πρέπει να κλείσουν ή να στενέψουν.

Αόρατη μείωση

Στα amigurumi χρησιμοποιείται συχνά η αόρατη μείωση:

Invisible decrease – inv dec

Η τεχνική αυτή βοηθά ώστε η μείωση να φαίνεται λιγότερο και να δημιουργείται πιο καθαρό αποτέλεσμα.

10. Αλυσίδα γυρίσματος – Turning chain

Όταν πλέκουμε σε ίσιες σειρές, στο τέλος της σειράς συνήθως δημιουργούμε μία ή περισσότερες αλυσίδες και μετά γυρίζουμε το πλεκτό.

Στα αγγλικά λέγεται:

Turning chain

Ο αριθμός των αλυσίδων εξαρτάται από την πλέξη:

Το πατρόν πρέπει να διευκρινίζει αν η αλυσίδα γυρίσματος μετρά ως πρώτος πόντος.

Αυτό είναι σημαντικό, γιατί επηρεάζει τον συνολικό αριθμό πόντων της σειράς.

Σε ποιο σημείο του πόντου μπαίνει το βελονάκι;

Στην κορυφή κάθε πόντου υπάρχουν συνήθως δύο θηλιές:

• η μπροστινή θηλιά,
• η πίσω θηλιά.

Όταν το πατρόν δεν λέει κάτι διαφορετικό, περνάμε το βελονάκι και κάτω από τις δύο θηλιές.

Μπορεί όμως να συναντήσεις:

FLO – Front Loop Only: μόνο στην μπροστινή θηλιά.

BLO – Back Loop Only: μόνο στην πίσω θηλιά.

Η πλέξη μόνο στη μία θηλιά δημιουργεί ανάγλυφες γραμμές και διαφορετική υφή.

Πώς μετράμε σωστά τους πόντους

Το μέτρημα είναι απαραίτητο για να διατηρεί το πλεκτό σωστό σχήμα.

Στο τέλος κάθε σειράς μέτρα τους πόντους σου και σύγκρινέ τους με τον αριθμό που ζητά το πατρόν.

Αν είχες 20 πόντους και στην επόμενη σειρά έχεις 19, πιθανότατα παρέλειψες τον τελευταίο πόντο. Αν έχεις 21, μπορεί να έπλεξες δύο φορές μέσα στον ίδιο πόντο ή να μέτρησες λάθος την αλυσίδα γυρίσματος.

Οι μαρκαδόροι πόντων μπορούν να τοποθετηθούν στον πρώτο και στον τελευταίο πόντο της σειράς.

Ποια πλέξη πρέπει να μάθεις πρώτη;

Η καλύτερη σειρά εκμάθησης για έναν αρχάριο είναι:

1. Αρχική θηλιά
2. Αλυσίδα – ch
3. Βουβό γαϊτανάκι – sl st
4. Άριχτο γαϊτανάκι – sc
5. Μισό ποδαράκι – hdc
6. Ποδαράκι – dc
7. Διπλό ποδαράκι – tr
8. Αύξηση – inc
9. Μείωση – dec

Μην προσπαθήσεις να μάθεις όλες τις τεχνικές την ίδια ημέρα. Δούλεψε πρώτα την αλυσίδα και το άριχτο μέχρι να νιώθεις άνετα.

Ένα απλό δείγμα για εξάσκηση

Για να εξασκηθείς, μπορείς να φτιάξεις ένα τετράγωνο δείγμα με άριχτο γαϊτανάκι.

Υλικά

• Μεσαίου πάχους βαμβακερό ή ακρυλικό νήμα
• Βελονάκι 4 ή 5 mm
• Ψαλίδι
• Βελόνα ραψίματος

Οδηγίες

1. Δημιούργησε αρχική θηλιά.
2. Κάνε 16 αλυσίδες.
3. Πλέξε άριχτο στη δεύτερη αλυσίδα από το βελονάκι.
4. Συνέχισε με ένα άριχτο σε κάθε αλυσίδα.
5. Κάνε μία αλυσίδα και γύρισε το πλεκτό.
6. Πλέξε ένα άριχτο σε κάθε πόντο.
7. Συνέχισε μέχρι το δείγμα να γίνει τετράγωνο.
8. Κόψε και ασφάλισε το νήμα.
9. Κρύψε τις άκρες με τη βελόνα ραψίματος.

Το συγκεκριμένο δείγμα μπορεί να χρησιμοποιηθεί και ως μικρό σουβέρ.

Συχνά λάθη των αρχάριων

Πολύ σφιχτή πλέξη

Αν οι πόντοι είναι πολύ σφιχτοί, το βελονάκι δεν περνά εύκολα μέσα τους. Προσπάθησε να χαλαρώσεις το χέρι που κρατά το νήμα.

Διαφορετική ένταση

Οι πρώτες σειρές μπορεί να έχουν ανομοιόμορφους πόντους. Αυτό είναι φυσιολογικό και βελτιώνεται με την εξάσκηση.

Απώλεια πόντων στις άκρες

Ο τελευταίος πόντος της σειράς μπορεί να μην φαίνεται εύκολα. Χρησιμοποίησε μαρκαδόρους και μέτρα κάθε σειρά.

Λάθος σημείο εισαγωγής

Στην αρχή είναι εύκολο να μπει το βελονάκι στο κενό ανάμεσα στους πόντους αντί κάτω από τις δύο επάνω θηλιές. Παρατήρησε προσεκτικά τα μικρά V στην κορυφή.

Σύγχυση US και UK όρων

Να ελέγχεις πάντα αν το αγγλικό πατρόν χρησιμοποιεί US ή UK ορολογία. Για παράδειγμα, το dc δεν σημαίνει την ίδια πλέξη στα δύο συστήματα.

Βασικές συντομογραφίες που αξίζει να θυμάσαι

Συμπέρασμα

Οι βασικές πλέξεις στο βελονάκι είναι η βάση για κάθε μελλοντικό project. Με την αλυσίδα, το βουβό γαϊτανάκι, το άριχτο, το μισό ποδαράκι και το ποδαράκι μπορείς ήδη να δημιουργήσεις πολλά διαφορετικά σχέδια.

Ξεκίνα με ένα απλό δείγμα και εξασκήσου στην ίδια πλέξη για μερικές σειρές. Μέτρα συχνά τους πόντους και μην απογοητεύεσαι αν το πρώτο αποτέλεσμα δεν είναι απολύτως ομοιόμορφο.

Η σταθερότητα έρχεται με την επανάληψη. Όσο περισσότερο πλέκεις, τόσο πιο φυσικές θα γίνονται οι κινήσεις και τόσο πιο εύκολα θα μπορείς να διαβάζεις πατρόν και να δοκιμάζεις νέα σχέδια.

Κάθε όμορφο crochet project ξεκινά από μία απλή θηλιά και έναν πρώτο πόντο.